»موضوعات
قال رسول الله (ص) : إنی بعثت لأتمم مکارم الأخلاق:
ویژگی‌های اخلاقی جوانان

ویژگی‌های اخلاقی جوانان

یکی از جنبه‌های رشد و تکامل انسان، رشد اخلاقی می‌باشد، اخلاق ریشه در فطرت آدمی دارد و دستگاه ادراکی بشر به گونه‌ای است که در برابر خیر و نیکی تمایل قلبی نشان می‌دهد و در برابر شر و بدی از خود اکراه نشان می‌دهد.

با شروع پدیده بلوغ و آغاز سنین نوجوانی، انسان به مرحله‌ای پیشرفته از تفکر دست می‌یابد که او را از دوران کودکی جدا می‌کند، تفکری که از محدودة محسوسات و امور عینی فراتر رفته و قابلیت انتزاعی پیدا می‌کند.همزمان با رشد تفکر انتزاعی، رشد اخلاقی نیز گسترش می‌یابد و توجه انسان به مذهب و دین نیز معطوف می‌گردد، توجه به مذهب بخشی از رشد اخلاقی انسان است. نوجوانی آغاز ارزش‌ها و ضد ارزش‌هاست و نوجوان در صدد شناخت و تثبیت هویت خود می‌باشد و بخشی از سؤالاتش این است که «خصوصیات اخلاقی، ارزشی و دینی من کدام است؟!!» هنگامی که جواب این سؤال را به دست آورد، احساس هویت و شخصیت می‌کند.[۱]

اعتقادهای انسان در دوران کودکی، غالباً جنبه تقلیدی داشته و از اعتقادات والدین نشأت می‌گیرد، لکن با قدم نهادن به  ایام نوجوانی و جوانی و دست یابی به مرحله پیشرفته ای از تفکر، نوجوان مصمّم می‌گردد ، تا نظامی از معتقدات و باورها را از نو برای خویش به وجود آورد.

«در سال‌های بعد از بلوغ خیلی از پسرها و دخترها داشتن نوعی فلسفه زندگی را برای خود ضروری می‌یابند،… در اکثر موارد بچه‌ها دیگر پذیرای کورکورانه عقاید و یا بی‌عقیدگی والدین و اطرافیان خود نیستند و می‌کوشند شخصیت خود را ارزیابی کنند و احساس می‌کنند دربارة  طبیعت و معنی وجود انسان و حتی خود، نیازمند پاسخ به پرسش‌هایی هستند،… برخی جوانان به زمینه سخت و مسلط مذهبی چون چوب بست شخصیت خود احساس نیاز می‌کنند، این احساس، حس مسؤولیت آنها را کمتر و زندگی را خیلی ایمن‌تر می‌سازد…»[۲]

علاوه بر توجه به مذهب و فهم فلسفة زندگی، جوانان به برخی از تعالیم و دستورات مذهبی شک می‌کنند و در فهم آنان دچار سرگشتگی می‌شوند و در این زمان باید ذهن آنان را از استدلال های درست و صحیح و اشباع نمود و مشکل آنان را به گونه‌ای حل نمود که دچار تزلزل در اندیشه و فکر نشوند.نوجوانان سعی دارند حقایق را شخصاً از راه تفکر کشف کنند و به این دلیل به برخی مسائل دینی شک می‌کنند و در این موارد خانواده نباید متعصب باشد، بلکه فرصت تفکر را به نوجوان داده و راهنمایی دوستانه و منطقی را به او منتقل کند.

توجه به تمامی نکات در سفارش گرانقدر رسول اکرم(صلي الله عليه و آله ) نهفته است ایشان می‌فرمایند:

«اوصیکم بالشبان خیراً فإنهم ارقّ افئدة فان اللّه بعثنی بشیراً و نذیراً فحالفنی الشبان و خالفنی الشیوخ هم قرأ فکان علیهم الأمر فقست قلوبهم؛[۳] به شما دربارهٔ نوجوانان و جوانان به نیکی سفارش می‌کنم، که به آنها دلی دقیق‌تر و قلبی فضیلت پذیرتر دارند، خداوند مرا به پیامبری برانگیخت تا مردم را به رحمت الهی بشارت دهم و از عذابش بترسانم، جوانان سخنانم را پذیرفتند و با من پیمان محبت بستند ولی پیران از قبول دعوتم سرباز زدند و به مخالفتم برخاستند.»

سپس به آیه‌ای از قرآن اشاره کرد و دربارة مردم کهنسال که مدت زندگی آنها به درازا کشیده و دچار قساوت و سخت دلی شده‌اند سخن گفت. فطرت های پاک و وجدان‌های بیدار جوانان، سخنان حضرت رسول (صلي الله عليه و آله) را موافق طبع فضیلت دوست خود دریافتند و مجذوب تعالیم عالیه اسلام شدند و هستة مرکزی اسلام را گروهی از جوانان تشکیل دادند و پیامبر همواره ایشان را حمایت کرده و دربارة آنان به پیروان خود به نیکی سفارش می نمود.امام صادق(عليه السلام) نیز روایتی دارند که تأکید بر تسریع آموزش دینی نوجوانان دارد. امام می‌فرمایند:

«بادروا أحداثکم بالحدیث قبل أن تسبقکم الیهم المرجئه؛[۴]در سخن گفتن با جوانانتان (در زمینه موضوعات دینی) تسریع نمایید قبل از آنکه مرجئهٔ (گروهی که از اباحیون بودند واز انجام تکالیف شرعی شانه خالی می کردن) بر شما پیشی گیرند و سخنان نادرست خویش را در ضمیر پاک آنان جای دهند و گمراهشان سازند.»

قلب انسان همچون ظرفي است كه اگر چيز آلوده در آن ريخته شود، سپس چيزهاي پاك را هم در آن بريزند آلوده مي گردد؛ لذا بايد اول آن را پاك نموده و جلا دهند، و بهتر است از اول از ريختن مواد آلوده در آن خودداري شود و با چيزهاي پاك آن را پرنمود تا جايي براي ناپاكي ها در آن نماند. قبل از هجوم عقايد باطل و رسوخ صفات و ملكات رذيله، بايد ظرف قلب را با عقايد حقه و صفات حميده پر نمود.[۵]

علاوه بر روایاتی که تأکید بر تربیت دینی و اخلاقي جوانان دارد، در تعالیم عالیة اولیای گرانقدر اسلام روایاتی به چشم می‌خورد که خطاب به جوانان است و آنان را در دین داری و عبادت تشویق و ترغیب می‌نماید. زيرا بهترين راه تربيت جوانان در عرصه اخلاق و تهذيب نفس اين است كه آنان را توصيه و تشويق به دينداري و اطاعت از خداوند نماييم تا در سايه اين اطاعت و دينداري از آفت رذايل اخلاقي و صفات ناپسند در امان باشند.كه  از آن جمله مي توان به روایات ذیل اشاره نمود. :

امام باقر (عليه السلام) فرموده‌اند:

«انّ أحب الخلایق إلی الله تعالی شاب حدث السن فی صورة حسنة جعل شبابه و جماله فی طاعة الله تعالی ذلک الذی یباهی الله به ملائکته فیقول هذا عبدی حقا؛[۶]به درستی که دوست داشتنی‌ترین خلایق نزد خداوند متعال جوان کم سن و نیکو چهره است، که جوانی و جمال خود را در راه اطاعت خداوند قرار داده است و این کسی است که خداوند به او نزد ملائکه مباهات می‌کند و می‌گوید که این حقیقتاً بنده من است.»

امام صادق(عليه السلام) فرموده‌اند:

«من قرأ القرآن و هو شاب مؤمن اختلط القرآن بلحمه و دمه و جعلوا الله عزّوجل مع السفرة الکرام البررة…؛[۷]هر کس قرآن بخواند در حالی که جوانی مؤمن است، قرآن با گوشت و خون او مخلوط می‌گردد و خداوند او را با ملائکه گرامی و نیکان قرار می‌دهد….»

و پیامبر اکرم(صلي الله عليه و آله ) فرموده‌اند:

«ما من شاب یدع الله الدنیا ومهوها و أهرم شبابه فی طاعة اللّه الا اعطاه اللّه اجر اثنین و سبعین صدیقاً…؛[۸]جوانی که دنیا و خوشگذرانی آن را به خاطر خدا ترک می‌کند و جوانیش را در راه اطاعت خدا سپری می‌کند، اجر هفتاد و دو صدّیق را خدا به او عطا می‌کند.»

[۱] ثريا سليماني فر،(۱۳۸۵)،مقاله  شخصيت جوان از ديدگاه قرآن و عترت، نشريه بينات، ش ۵۱،صص ۵۱ تا ۷۳،  سايت noormags.com.

[۲] دوريس اودلوم،سيري در بلوغ،ترجمه كاظم سامي، محمدرضا سيامي/ ۱۴۵، به نقل ازثريا سليماني فر،(۱۳۸۵)،مقاله  شخصيت جوان از ديدگاه قرآن و عترت، نشريه بينات، ش ۵۱،صص ۵۱ تا ۷۳،  سايت noormags.com.

[۳] جوان از نظر عقل و احساسان،۱-۲۴۸، به نقل از همان

[۴] شيخ طوسي، تهذيب، ۸/۱۱۱، به نقل  ازثريا سليماني فر،(۱۳۸۵)،مقاله  شخصيت جوان از ديدگاه قرآن و عترت، نشريه بينات، ش ۵۱،صص ۵۱ تا ۷۳،  سايت noormags.com.

[۵] عبدالمجید زهات (۱۳۸۷)، تعليم و تربيت در نهج البلاغه، قم، موسسه بوستان کتاب،  ص ۱۴۲٫

[۶] حسن بن ابي الحسن ديلمي، اعلام الدين،/۱۲۰، به نقل از عبدالمجید زهات (۱۳۸۷)، تعليم و تربيت در نهج البلاغه، قم، موسسه بوستان کتاب، ص ۱۴۲٫

[۷] محمد بن یعقوب کلینی(۱۳۸۱)، اصول كافي، ج۲، ترجمه محمد باقر کمره ای، تهران، انتشارات اسوه،  ص ۶۰۳٫

[۸][۸] شيخ طوسي ،أمالي،/۵۳۵، به نقل از ازثریا سلیمانی فر(۱۳۸۵)، مقاله شخصيت جوان از ديدگاه قرآن و عترت، نشریه بینات، ش ۵۱، ص ۵۱ تا ۷۳،  سايت noormags.ir.

نظر بدهید!!!

نظر شما برای “ویژگی‌های اخلاقی جوانان”

طراحی سایت
طراحی سایتسئوسرویس و تعمیر کولر گازی
قالب وردپرس