»موضوعات
قال رسول الله (ص) : إنی بعثت لأتمم مکارم الأخلاق:
شناخت تربیت اخلاقی

شناخت تربیت اخلاقی

امروزه بین دو حوزه تربیت و اخلاق فرق‌هایی مطرح شده است تا آن‌جا که صاحب نظران علوم تربیتی و حوزه اخلاق آن دو حوزه را دو علم مستقل می‌دانند، گر چه سابقاً و در یک جا مورد استعمال و بحث قرار می‌گرفت. گروهی به علم الاخلاق و فلسفه اخلاق روی آورده و جمع دیگری به مباحث علوم تربیتی اشتغال و علاقه دارند. برای آشنائی از ماهیت تعلیم و تربیت تنها به یک نظریه توجه کنید؛ بو علی سینا، می‌گوید: ماهیت تعلیم و تربیت عبارت است از «برنامه‌ریزی و فعالیت محاسبه شده در جهت رشد کودک، سلامت خانواده و تدبیر شئون اجتماعی، برای وصول انسان به کمال دنیوی و سعادت جاویدان الهی».(۱) اما اخلاق نیز ماهیت و تعریفی دارد که تنها به معنای اصطلاحی آن بسنده می‌شود: «اخلاق گاهی به معنای صفات نفسانی استعمال می‌شود و گاهی به عنوان صفت فعل به کار می‌رود یعنی کار اخلاقی».(۲) «علم اخلاق، علمی است که از انواع صفات خوب و بد، صفاتی که ارتباط با افعال اختیاری انسان دارد بحث می‌کند و هم چنین کیفیت اکتساب این صفات و یا دور کردن صفات رذیله و زشت را نشان می‌دهد».(۳) و به هر حال این دو حوزه با تفاوت‌هایی که برای آن بیان کرده‌اند یک نقطه مشترک دارند و آن سعادت انسان است.

درباره موضوع مقاله دو سوال مطرح است. سوال اول، آیا اصولاً امکان دارد که تربیت اخلاقی تحقق پیدا کند؟ سوال دوم این که آیا یک فرد با شرائط فعلی جامعه امکان تربیت اخلاقی پیدا کرده است؟ برای پاسخ به سوال اول، ابتدا سراغ دانش روان شناسی می‌رویم. این علم عهده دار بررسی ویژگی‌های مختلف روحی ـ روانی انسان است. در وجود آدمی انگیزه‌هایی تعبیه شده است که به ناچار باید به آن‌ها آگاهی پیدا کنیم. برخی از انگیزه‌ها طبیعی است و پاره‌ای دیگر اکتسابی. گر چه تفکیک این دو در انسان خیلی سخت است امّا در این جا برای آموزش آن، این دو را تفکیک کرده‌ایم. نمونه‌هایی که برای انگیزه‌های طبیعی ذکر شده عبارت از غرائزی است که رفتار‌های آدمی را شکل می‌دهد. به جای غرائز مفهوم نیاز را نیز می‌توان استفاده کرد.  غرایز عبارت است از «نیازها و یا انگیزه‌های طبیعی در یک طبقه بندی به سایق‌ها ـ نیاز به امنیت، نیاز به تعلق داشتن و مورد تحسین واقع شدن ـ نیازهای فطری(شناختی ـ عاطفی) شناخته شده است».(۴)

تفاوت اساسی انسان با سایر حیوانات، در روحی است که انسان دارد، روح الهی انسان که به نفس ناطقه نیز مشهور است، او را از سایر حیوانات جدا می‌سازد خداوند وقتی راجع به خلقت انسان صحبت می‌کند، خاطر نشان می‌سازد که به انسان روحی داده است که از آن تعبیر به «روح من» می‌کند.(۵) این روح، یعنی روح خدائی به هیچ یک از موجودات دیگر داده نشده است. این روح منحصر به فرد، خود نیازهایی دارد که از آن نیازها تعبیر به نیازهای فطری می‌شود. به این ترتیب «نیازهای فطری، نیازهایی هستند که از روح الهی انسان سرچشمه می‌گیرند».

نظر بدهید!!!

نظر شما برای “شناخت تربیت اخلاقی”

طراحی سایت
طراحی سایتسئوسرویس و تعمیر کولر گازی
قالب وردپرس