»موضوعات
قال رسول الله (ص) : إنی بعثت لأتمم مکارم الأخلاق:
سنین جوانی و اهمیت آن در قرآن و روايات

سنین جوانی و اهمیت آن در قرآن و روايات

از منظر قرآن مجموع فراز و نشیب زندگی انسان در سه مرحله می‌باشد؛ مرحله ضعف کودکی، دوران قوت و قدرت جوانی و مرحله ضعف و ناتوانی پیری. چنانچه می فرماید: «اللّهُ الَّذی خَلَقَکُم من ضَعفٍ ثُمّ جَعَلَ مِن بَعدِ ضَعفٍ قُوَّهً ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعدِ قُوهٍ ضَعفاً شیبهً یَخْلُقُ ما یَشآءُ و هُوَ العلیم القَدیر؛ خدا همان کسی است که شما را آفرید در حالی که ضعیف بودید، سپس بعد از این ضعف و ناتوانی قدرت بخشید و باز بعد از قوت، ضعف و پیری قرار داد، او هر چه بخواهد می آفریند و اوست عالم و قادر.»

آری از نظر قرآن جوانی دوران قدرت است، و جوان بربلندای قلّه حیات خویش ایستاده و باید از این موقعیت به نحو احسن استفاده کند. پیامبر اکرم(صلي الله عليه و آله ) نیز فرموده اند:

«إنّ اللّه تعالی ملکاً ینزل فی کل لیلة فینادی یا أبناء العشرین جدّوا و اجتهدوا؛همانا که خداوند متعال فرشتگانی دارد که هر شب نزول می‌کنند و ندا می‌دهند ای جوانان بیست سال کوشش و جدّیت کنید و برای نیل به کمالات انسانی مجاهده نمایید.»

با توجه به این که سن جوانی بهترین دوره تلاش و کوشش  برای نیل به کمالات انسانی است و این قابلیت را دارد که به درجات عالی کمالات برسد و هنوز صفات رذیله در آن ریشه ندوانده است پس عنایت خاصی به جوانان شده و ایشان را مورد خطاب قرار داده اند.

 

 

و امير مؤمنان علي (عليه السلام ) نيز فرموده اند:

« قلب جوان همچون زمين خالي است كه هر بذري در آن پاشيده شود مي پذيرد.»

همان گونه كه در زمين خالي اگر بذري افشانده شود، آن را پرورش داده و به ثمر مي رساند، قلب جوان نيز چنين است؛ يعني خالي از هر گونه ملكه اي اعم از ملكات فاضله با رذيله. اگر ملكات فاضله و عقايد صحيحه در آن جاي گرفت، پرورش يافته و ثمر خواهد داد و ديگر جايي براي صفات رذيله و عقايد باطل نمي ماند. در قلبي هم كه زنگار گرفت و از رذايل اخلاقي و افكار باطل پر شد، جايي براي فضايل اخلاقي و اعتقادات صحيح نمي ماند، مگر اين كه ابتدا آن زنگار را پاك نموده، قلب را جلا دهند.

علاوه بر بیان ارزش این دوران؛ خداوند متعال در آیات متعددی مراحل مختلف حیات بشر را متذکر شده و دوران جوانی در قرآن تحت عنوان «بلوغ أشدّ» معرفی گردیده است. «هو الّذی خَلَقَکُمْ مِن تُرابٍ ثُمَّ من نُطفهٍ ثُمَّ مِن علقهٍ ثُمَّ یَخْرِجُکُمْ طِفلاً ثُمَّ لِتَبْلِغوا أشدَّکُم ثُمَّ لِتَکُونُوا شُیُوخَاً و مِنکُم من یُتَوَفّی مِن قَبْلُ و لِتَبْلُغُوا أجَلاً مسمّی و لَعَلَّکُم تَعقِلونَ؛اوست خدایی که شما را از خاک(ناچیز) بیافرید و سپس از قطره آب نطفه و آنگاه از خون بسته علقه،سپس شما را از رحم مادر طفلی بیرون آورد تا آنکه به سن رشد و کمال برسید و باز پیری سالخورده می شوید و برخی از شما پیش از سن پیری وفات کنید و همه به اجل خود می‌رسید، تا مگر قدرت خدا را تعقل کنید.» علامه طباطبایی در تفسیر المیزان می‌فرماید:

لام در جمله «ثم لتبلغوا اشدَّکم» لام غایب و گویا متعلقش حذف شده و تقدیرش این است «ثم ینشئکم لتبلغوا أشدکم» یعنی:پس شما را نشو و نما می‌دهد تا به حد بلوغ برسید و حدّ بلوغ أشد از عمر آدمی آن زمانی است که نیروی بدنی انسان به حدّ کمال می‌رسد.

بنابر بیان قرآن، حیات انسان شامل دوران رحم، مرحله طفولیت، دوران نوجوانی و سپس مرحله پیری می‌باشد و مرحله جوانی دورانی مهم است و گویا هدف و غایت مراحل قبل می‌باشد چرا که با عبارت «ثمّ لتبلغوا أشدّکم» بیان شده، یعنی «تا اینکه برسید به دوران جوانی».علاوه بر این از منظر، مرز خروج از دنیای کودکی به دنیای نوجوانی نیز مطرح شده است، آنجا که می فرماید: «و إذا بَلَغَ الأطفالُ مِنْکُم الحُلُمَ فَلْیَستَئذِنوا کَما استَئذَنَ الّذِینَ مِن قبلِهِم…؛ و آنگاه که اطفال شما به حد بلوغ و احتلام رسیدند باید مانند سایر بالغان با اجازه وارد شوند…

از دیدگاه قرآن، آغاز تغییر و تحولات جسمانی دوران بلوغ، مرز خروج انسان از دنیای کودکی ورود به دنیای بزرگسالی است.از این زمان دیگر فرزندان در زمرة کودکان نبوده و باید همچون بزرگسالان مؤدب به آدابی شوند و پدر و مادر اولین کسانی هستند که باید به این امر مهم توجه داشته باشند وبدانند که فرزندانشان دیگر کودک نیست و وارد مرحله مهم و حساسی از زندگی خود شده است؛مرحله‌ای که باید با همدلی و کمک پدر و مادرش آن را سپری کند و به سرانجام برساند.

بلوغ حلم در حقیقت همان دوران نوجوانی و مدخل دنیای جوانی است.دورانی که نوجوان با تغییر و تحولات شدید جسمی، فکری و عاطفی، اخلاقی و اجتماعی روبرو می‌شود.و حتی از دیدگاه برخی روانشناسان عنوان «تولد دوباره» را به خود گرفته است.

به عبارتی می‌توان گفت: دوران نوجوانی یا بلوغ اشدّ از نظر قرآن دارای مراحلی است که ابتدای ‌آن‌مرحله ‌بلوغ ‌حلم است‌ که‌ همان‌ نوجوان ‌است ‌و‌کم‌کم با‌ استقرار‌ عوامل ‌پدیده‌ بلوغ‌ در‌ بدن، مرحله‌ نوجوانی‌ شکل‌می‌گیرد‌ و ‌از‌ دیدگاه ‌قرآن ‌تا‌ سن‌چهل ‌سالگی، انسان در‌ زمرة‌ جوانان ‌می‌باشد. آنجا که می‌فرماید: «وَ وَصَیْنا الانسانَ  بِوالدیهِ إحساناً  حَمَلَتْهُ امّهً کُرهاً وَ وضَعتهُ کُرهاً و حَمْلُهُ و فِصالُهُ ثَلاثُونَ شهراً حَتّی‌ اذا ‌بَلَغَ ‌أشَدّه ‌و ‌بَلَغَ ‌أربعینَ ‌سَنَهً ‌قالَ ‌رَِّب أوزعنِی ‌أَنْ ‌أشکُرَ ‌نِعمَتَکَ…؛ما به انسان توصیه کردیم که به پدر و مادرش نیکی کند، مادرش او را با ناراحتی حمل می‌کند و با ناراحتی بر زمین می‌گذارد و دوران حمل و از شیر بازگرفتنش سی ماه است، تا زمانی که به حد رشد و جوانی رسیده و سپس به چهل سالگی وارد می‌گردد، می‌گوید:خدایا مرا توفیق ده تا شکر نعمتی که به من دادی به جا آورم… .»

بلوغ اشدّ به طور کلی دلالت بر مرحله‌ای از حیات انسان می‌کند که در آن قوای جسمانی و عقلانی کم کم به نهایت رشد و استقامت و قوت خود می‌رسد و طبیعتاً منظور دوران جوانی است. ابی بصیر از امام صادق(عليه السلام) نقل می کند:

«اگر بنده به سن سی و سه سالگی رسید به بلوغ أشد خود رسید و هر گاه به چهل سالگی رسید به منتهای بلوغ رسیده و اگر وارد چهل و یک سالگی شد دیگر در نقصان است.»

علامه طباطبایی هم ذیل تفسیر این آیه فرموده‌اند که: منظور از «بلغ اربعین سنه» این است که اواخر بلوغ أشدّ خود چنین و چنان گفت.

دوران بلوغ أشدّ، مرحلة کمال جسمانی و عقلانی است و اگر انسان برای رشد جسم و توان فکر و عقل خود تلاشی بنماید به نتیجه می‌رسد، علاوه بر این رشد معنوی و روحی نیز تا چهل سالگی میسر است و اگر انسان تا این زمان برای رشد معنوی خویش کاری بکند به نتیجه می‌رسد وگرنه دیگر امیدی به او نیست.در حدیث آمده است:

«انّ الشیطان یجّر یده علی من وجه زاد علی الاربعین و لم یتب و یقول بابی وجه لایفلح؛شیطان دستش را به صورت کسی که به چهل سالگی برسد و از گناه توبه نکند می کشد و می‌گوید پدرم فدای چهره‌ای باد که هرگز رستگار نمی شود.»

بنابراين جوانی فرصت رشد و کمال است و باید از اين فرصت طلايي  به نحو أحسن بهره برد و برای شناخت اسرار و رموز آن نهایت تلاش خود را نمود. تا در سايه اين معرفت و شناخت به درجات عالي از اخلاق اسلامي دست يافت .

نظر بدهید!!!

یک دیدگاه برای “سنین جوانی و اهمیت آن در قرآن و روايات”

  1. برزگر

    سلام.مطالب سایت بسیار پرمحتوا

طراحی سایت
طراحی سایتسئواجاره ویلا و فروش ویلا شمالسرویس و تعمیر کولر گازیاجاره ویلافروش ویلااجاره ویلافروش ویلاویلا شمالویلا زیباکنار
قالب وردپرس